أبو علي سينا

165

قراضه طبيعيات ( فارسى )

علل كائنات الجو ( نسخهء خطى عربى از مجموعهء كتب اهدائى آقاى سيد محمد مشكاة بكتاب خانهء دانشگاه تهران صفحه اول ) گويد : « هر يك از اسطقسات به ديگرى مستحيل شود بجزء ، و جزء مستحيل يكى از آنان به ديگرى در حال استحاله ، پيش از آنكه باسطقس ديگر مستحيل گردد ، چيز ثالثى شود جز آنچه بود و غير آنچه بدان مستحيل ميگردد و اين را بخار نامند ، و بدين سبب گويند كه اسطقسات بعضى ببعضى ديگر بتوسط بخار مستحيل شوند ، پس جزئى از خاك مثلا چون خواهد به آتش مستحيل شود اول بخارى شود كه آن را بخار دخانى نامند ، و از آب جزئى كه به هوا مستحيل گردد اول بخارى شود بنام بخار مائى ؛ و جميع آثار عارض در جوّ از اين دو بخار دخانى و بخار مائى حادث شوند . . . » دربارهء گشتن عناصر به يكديگر ، رش : فردوس الحكمة . ص 14 - 16 ؛ رسائل اخوان الصفا ، ج 2 ص 50 و ج 3 ص 136 ؛ ترجمهء سماع طبيعى از مرحوم محمد على فروغى ص 16 - 17 ؛ قصّه حىّ بن يقظان با ترجمهء فارسى و شرح ( چاپ استاد هنرى كربين ) ص 56 و بعد ؛ ترجمهء فارسى كتاب الاشارات و التنبيهات ( چاپ آقاى دكتر احسان يارشاطر ) ص 127 - 128 ؛ اجوبة الشيخ الرئيس عن مسائل ابى الريحان البيرونى ( جامع البدائع ) ص 140 و 141 - 143 ؛ درة التاج بخش نخستين ج 4 ص 20 و بعد ؛ زاد المسافرين ص 188 ؛ جامع الحكمتين ص 304 و بعد . از قدما فيلسوف يونانى امپدوكلس منكر استحالهء عناصر است . ص 57 س 4 - « بجز و نه بكل » ، رش : فردوس الحكمه ص 14 . ص 58 س 4 - « زمين » ، بجاى خاك در جمع چهار عنصر در نظم و نثر فارسى بسيار آمده است .